DC ve AC Şarj Farkı Nedir? Hangisi Ne Zaman Kullanılır
Aynı arabaya aynı prizden neden farklı hızlarda enerji giriyor? Şarj hızını belirleyen zincirin tamamı, sade bir anlatımla.
- Yazar
- ChargeMate Ekibi
- Yayın tarihi
- 15 Mayıs 2026
- Okuma süresi
- 7 dk okuma
Kısaca
Batarya yalnızca doğru akım (DC) kabul eder, şebeke ise alternatif akım (AC) verir. Fark, bu dönüşümün nerede yapıldığıdır.
AC şarjda dönüştürücü arabanın içindedir ve küçük olmak zorundadır — bu yüzden 7 ile 22 kW arasında sıkışır. DC şarjda dönüştürücü istasyonun içindedir ve istediği kadar büyük olabilir — bu yüzden 350 kW'a çıkabilir.
Şarj istasyonunda "180 kW" yazar, telefonunuzdaki uygulama 74 kW gösterir. Bu bir arıza değil; şarj hızını belirleyen bir zincir var ve o zincirin en zayıf halkası neyse hız onu takip ediyor.
Dönüşüm nerede yapılıyor
Elektrikli araç bataryası doğru akımla çalışır. Evinizden ve şebekeden gelen elektrik ise alternatif akımdır. Bir yerde dönüşüm yapılması şart.
Rakamlar istasyonun verebileceği azami güçtür. Aracın gerçekte aldığı güç bunun altında kalabilir.
AC şarjda istasyon araca ham alternatif akım gönderir. Dönüşümü aracın içindeki on-board charger yapar. Bu ünite arabaya sığmak, ağırlık eklememek ve ürettiği ısıyı atabilmek zorunda olduğu için fiziksel olarak sınırlıdır. Türkiye'de satılan araçların neredeyse tamamında 11 kW kapasiteli.
DC şarjda dönüşüm istasyonun içinde, soğutmalı bir dolapta yapılır. Araçtaki dönüştürücü tamamen devre dışı kalır; istasyon doğrudan aracın batarya yönetim sistemiyle konuşur ve "ne kadar alabilirsin" diye sorar.
Türkiye'de hangi soket nerede
| Soket | Akım | Nerede | Güç |
|---|---|---|---|
| Type 2 | AC | Ev, iş yeri, AVM otoparkı | 7,4–22 kW |
| CCS2 | DC | Halka açık hızlı şarj | 50–360 kW |
| CHAdeMO | DC | Eski araçlar, azalıyor | 50 kW |
CCS2, Type 2'nin rakibi değil — altına iki DC pini eklenmiş genişletilmiş hâlidir. Araçlarda genellikle tek soket olarak birlikte bulunur: üstte AC, altta DC. Tesla dahil Türkiye'de satılan tüm markalar bu standardı kullanıyor.
Türkiye'deki 46.665 soketin 26.204'ü AC, 20.461'i DC. Sayıca AC önde ama tüketilen elektriğin yaklaşık dörtte üçü DC istasyonlardan geçiyor — çünkü AC soketler saatlerce, DC soketler dakikalarca kullanılıyor.
Neden %80'den sonra yavaşlıyor
Şarj bir musluk gibi sabit akmaz. Başta yüksek akım verilir, hücre voltajı üst sınıra yaklaşınca akım kademeli olarak kısılır. Geçiş noktası tipik olarak %70–80 civarıdır.
Dört sebebi var:
Lityum kaplama riski. Dolu hücreye yüksek akım verilirse lityum, olması gereken yere yerleşmek yerine metalik olarak birikir. Bu kalıcı kapasite kaybı demektir; batarya yönetim sistemi buna izin vermez.
Hücre dengeleme. Pakette geride kalan hücrelerin yetişmesi için hız düşürülür.
Isı. Şarj sırasında üretilen ısı birikir; sistem paketi güvenli bantta tutmak için gücü kısar.
Verim. Doluya yaklaştıkça çekilen enerjinin daha büyük kısmı ısı olarak kaybolur.
Aracın istasyon gücünü alamamasının altı sebebi
P3 Charging Index'in ölçümü bu farkı net gösteriyor: tepe güç yalnızca dar bir doluluk aralığında görülür, ortalama her zaman daha düşüktür. Diğer sebepler:
- Araç limiti. Araç 100 kW alabiliyorsa 350 kW istasyon fark etmez.
- Batarya sıcaklığı. İdeal pencere 20–40 °C. Çok soğuk ya da çok sıcak batarya daha az akım kabul eder.
- İstasyon paylaşımı. Aynı kabinet birden fazla sokete hizmet ediyorsa güç bölüşülür; yanınıza ikinci araç geldiğinde hızınız düşebilir.
- Şebeke kısıtı. İstasyonun bağlı olduğu hat toplam çıkışı sınırlayabilir.
- Mimari. 800 volt sistemli araçlar (Ioniq 5, Taycan, Togg T10F) 400 volt sistemlerden anlamlı biçimde daha hızlı şarj olur.
Tek cümlelik özet: şarj gücü, zincirdeki en kısıtlı halkanın gücüdür.
Hangisini ne zaman kullanmalı
AC günlük varsayılanınız olmalı. Evde veya iş yerinde gece boyunca şarj etmek hem en ucuz hem batarya açısından en yumuşak yöntem. Sabah dolu araca binmek için 11 kW fazlasıyla yeterli.
DC ihtiyaç anı içindir. Uzun yolda, molada, menzil sıkıştığında. Sık DC kullanımının batarya ömrüne ölçülebilir bir etkisi var ama bu etki abartıldığı kadar büyük değil — batarya ömrü yazımızda rakamlarla ele aldık.
Sık sorulanlar
DC şarj bataryaya zarar verir mi?
Ölçülebilir bir etkisi var ama felaket değil. 22.700 araçlık Geotab çalışmasında şarjlarının %12'den azını DC ile yapanlar yılda %1,5, çoğunu yüksek güçlü DC ile yapanlar %3,0 kapasite kaybediyor. Sekiz yılın sonunda aradaki fark 12 puan.
Evde DC şarj kurulabilir mi?
Teknik olarak mümkün ama pratik değil. DC üniteler yüksek güç bağlantısı, trafo ve ciddi bir yatırım gerektiriyor. Ev için doğru çözüm 7,4 veya 11 kW AC wallbox.
Type 2 kablomla DC istasyonu kullanabilir miyim?
Hayır. DC şarj istasyonun kendi kablosuyla yapılır ve araçtaki CCS2 soketine takılır. Kendi Type 2 kablonuz yalnızca AC istasyonlarda işe yarar.
Şarj hızı neden her seferinde farklı?
Bataryanın anlık doluluğu, sıcaklığı, istasyonun o anki yükü ve aracın kendi limiti her seferinde farklı bir kombinasyon oluşturur. Aynı istasyonda aynı araç, iki farklı günde iki farklı hızda şarj olabilir.
Kaynaklar: EPDK Şarj Hizmeti Piyasası istatistikleri (Temmuz 2026), P3 Charging Index, Geotab EV Battery Health 2025.